Het stroomnet is vol: wat nu?
Bosbranden, extremer weer, dure brandstof aan de pomp en een hogere gasrekening; actuele ontwikkelingen die ons doordringen van de noodzaak over te stappen op andere, duurzame energiebronnen. Maar hoe doen we dat, nu het stroomnet in onze regio vol is en de salderingsregeling voor zonnepanelen wordt gestopt?
Een ingekorte versie van dit artikel is geschreven ten behoeve van een column in De Kaap onder de titel ‘Iedereen is GoedVolk’, verschenen op 21 mei 2026. De illustratie bij dit artikel is gemaakt door EnergieSamen Zuid-Holland.
Vol stroomnet
In een deel van de provincie Utrecht, waaronder onze gemeente, is sprake van ‘netcongestie’: het stroomnet zit vol. Daarom staat netbeheerder Stedin, op enkele uitzonderingen na, vanaf 1 juli geen nieuwe of zwaardere netaansluitingen voor bedrijven en huishoudens meer toe. Alleen nieuwbouwprojecten die binnen drie jaar worden gerealiseerd en initiatieven die bijdragen een een flexibeler gebruik van het stroomnet krijgen nog een aansluiting. Bovendien stopt eind dit jaar de salderingsregeling voor zonnepanelen. Teruglevering van de stroom die je opwekt aan het net levert dan financieel vrijwel niets meer op. Deze ontwikkelingen zetten een rem op de aanschaf van zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s. Dat geldt ook voor warmtenetten die gebruik maken van water met een lage temperatuur dat bij de woningen verder moet worden opgewarmd met warmtepompen. Zo zorgt het volle stroomnet voor vertraging in de overstap van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie.
Netverzwaring duurt te lang
Door meer stroomkabels aan te leggen kan er meer stroom worden getransporteerd. Dat is een klus waar de netbeheerders de handen vol aan hebben en die hoge investeringen vraagt. In onze regio gaat dat zeker nog 6-7 jaar duren. Ondertussen gaat onze energierekening omhoog, want gas, benzine en diesel blijven hoogstwaarschijnlijk nog langere tijd duur. Bovendien zullen netbeheerders de hoge kosten van extra stroomkabels doorberekenen in de nettarieven.
Gelukkig kunnen we op korte termijn zelf veel doen om onze energievoorziening te verduurzamen én betaalbaar te houden en van onze zonnepanelen blijven profiteren, zelfs nu al. Dat kan ieder voor zich doen, maar er zijn ook collectieve oplossingen.
Wat je zelf kunt doen
Het stroomnet zit niet de hele tijd vol, maar alleen op bepaalde momenten van de dag. Bijvoorbeeld wanneer we eind van de middag thuiskomen, gaan koken, wassen, drogen, afwassen en de elektrische auto opladen. Netcongestie doet zich vooral voor tussen 16:00 en 21:00 uur. Op andere momenten van de dag is er nog voldoende ruimte op het net. Die wasmachine kunnen we, eventueel met een timer, ook overdag aanzetten. De vaatwasser kunnen we later op de avond aanzetten en de elektrische auto kunnen we ’s-nachts opladen. En natuurlijk we minder stroom verbruiken, bijvoorbeeld door alleen een volle vaatwasser of wasmachine te laten draaien en de was buiten te laten drogen. Als bezitter van een (hybride-)warmtepomp kun je nog eens nagaan of je woning op bepaalde punten nog beter te isoleren is. En als het kan, pak dan wat vaker de fiets in plaats van de auto. Kortom: minder gebruiken waar het kan, maar vooral bewuster over de dag verdelen.
Heb je zonnepanelen, zet dan je apparaten zoveel mogelijk aan op de momenten waarop de zon schijnt en je stroom opwekt waarvoor je niet hoeft te betalen. Ook kun je de aanschaf van een thuisbatterij overwegen. Houd er rekening mee dat zo’n batterij vakkundig en veilig geïnstalleerd moet worden. En doe het vooral om overdag de overtollige stroom van je zonnepanelen op te slaan, zodat je die ’s-avonds en ’s-nachts zelf weer kunt benutten. Houd er rekening mee dat zo’n thuisbatterij al snel vele duizenden euro’s kost: een investering die je niet terugverdient, al willen slimme verkopers je anders doen geloven met verhalen over terugverdientijden van 7 jaar dankzij lucratieve handel op de energiemarkt.
Energie delen als collectieve oplossing
Sinds kort maakt Europese energiewetgeving het mogelijk om een zogeheten ‘energiegemeenschap’ te vormen. Binnen zo’n energiegemeenschap kan de stroom die lokaal wordt opgewekt, bijvoorbeeld met zonnepanelen, worden verkocht aan buren, familie, stads- of streekgenoten. Daartoe maak je afspraken over hoeveel stroom er kan worden geleverd, wanneer en tegen welke prijs. Ook bedrijven en overheden kunnen daaraan meedoen. Thuis- of veel efficiëntere buurtbatterijen, mogelijk ook in lokaal eigendom, kunnen ook hier worden ingezet om overdag overtollige stroom op te slaan voor gebruik in de avond en nacht. Daarmee wordt bovendien de invoeding van duurzaam opgewekte stroom in het elektriciteitsnet meer gespreid, zodat je zonnepanelen in de middag niet meer (automatisch) worden afgeschakeld.
Zo wordt het mogelijk om de energie die lokaal wordt geproduceerd ook lokaal te benutten, en dat voor een eerlijke prijs.
Overal in het land zijn lokale energiecoöperaties volop bezig om deze vorm van lokaal energie delen uit te werken, ook in Utrechtse Heuvelrug. Zodra dit in Utrechtse Heuvelrug mogelijk is zal Heuvelrug Energie dat via haar nieuwsbrief en De Kaap laten weten.
Meer informatie
- Meer informatie over de situatie op het stroomnet in de regio Utrecht is te vinden op:
https://www.stedin.net/over-stedin/update-netcapaciteit en
- Meer informatie over individuele maatregelen is te vinden op https://www.lcnk.nl/downloads/HandlerDownloadFiles.ashx?idnv=3250192
- Meer informatie over energie delen is te vinden op:
https://energiesamen.document360.io/docs/hoe-leg-je-lokaal-energiedelen-uit